Insurans liabiliti produk dan Akta Perlindungan Pengguna 1999: siapa boleh disaman dan cara premium dikira

Jika anda membuat, mengimport, mengedar atau menjual barang di bawah jenama sendiri di Malaysia, anda boleh dipertanggungjawabkan jika produk itu cacat dan menyebabkan kecederaan atau kerosakan harta. Bahagian X Akta Perlindungan Pengguna 1999 menetapkan liabiliti bagi produk yang cacat tanpa perlu membuktikan kecuaian dalam keadaan tertentu, dan liabiliti itu boleh jatuh kepada pengeluar, pihak yang meletakkan jenama sendiri pada produk, dan pengimport ke Malaysia. Insurans liabiliti produk melindungi ganti rugi dan kos guaman bagi tuntutan sebegini; premium biasanya dikira atas perolehan jualan dengan premium minimum, dan naik dengan ketara jika produk dieksport ke pasaran bertuntutan tinggi.

Panduan ini sebahagian daripada panduan harga insurans liabiliti perniagaan. Ini ringkasan umum, bukan nasihat undang-undang.

Siapa yang mungkin bertanggungjawab

Peranan	Kenapa terdedah	Nota
Pengilang	Membuat produk	Risiko utama
Pemilik jenama	Meletakkan nama atau tanda dagangan sendiri pada produk buatan pihak lain	Dianggap seperti pengeluar
Pengimport	Membawa produk ke Malaysia untuk dibekalkan	Penting bagi penjual yang mengimport terus dari luar negara
Pembekal atau peruncit	Menjual produk	Boleh menanggung jika tidak dapat mengenal pasti pengeluar atau pengimport apabila diminta

Bagi peniaga dalam talian yang mengimport barang dari luar negara dan menjual di bawah nama kedai sendiri, kedua-dua peranan "pengimport" dan "pemilik jenama" boleh terpakai serentak.

Apa yang dilindungi dan apa yang dikecualikan

Polisi liabiliti produk biasanya melindungi:

Ganti rugi untuk kecederaan badan atau kematian akibat produk
Ganti rugi untuk kerosakan harta pihak ketiga
Kos guaman yang dipersetujui penanggung insurans

Pengecualian lazim:

Kos tarik balik produk (memerlukan polisi tarik balik berasingan)
Kos membaiki, mengganti atau memulangkan wang bagi produk itu sendiri
Kegagalan produk berfungsi seperti dijanjikan tanpa kecederaan atau kerosakan
Produk yang dieksport ke wilayah yang tidak dinyatakan dalam jadual
Produk tertentu seperti farmaseutikal, produk pesawat atau tembakau, kecuali dipersetujui

Bagaimana premium dikira

Asas biasa ialah perolehan tahunan, dipecahkan mengikut kategori produk dan wilayah. Contoh (ilustrasi):

Jualan	Perolehan	Kadar ilustrasi	Premium
Peralatan dapur, Malaysia	RM1,800,000	0.08%	RM1,440
Peralatan dapur, ASEAN	RM600,000	0.10%	RM600
Peralatan dapur, Amerika Syarikat	RM400,000	0.60%	RM2,400
Jumlah	RM2,800,000		RM4,440

Dalam contoh ini, jualan ke Amerika Syarikat hanya 14% daripada perolehan tetapi menyumbang 54% premium. Jika eksport itu tidak penting, mengecualikan wilayah tersebut boleh menjimatkan, asalkan anda benar-benar tidak menjual ke sana. Tambah SST dan duti setem; lihat SST dan duti setem.

Lebihan berasaskan peratus

Polisi liabiliti produk kerap menggunakan lebihan seperti "10% daripada setiap tuntutan, minimum RM5,000". Contoh (ilustrasi): pembeli cedera akibat pengisar yang pecah dan tuntutan diluluskan RM60,000, termasuk RM1,500 untuk menggantikan pengisar itu sendiri.

10% x RM60,000 = RM6,000, melebihi minimum, jadi lebihan RM6,000
Penggantian produk sendiri dikecualikan: RM1,500
Bayaran penanggung: RM60,000 - RM6,000 - RM1,500 = RM52,500
Ditanggung perniagaan: RM7,500

Kirakan senario anda dengan kalkulator bahagian tuntutan ditanggung sendiri.

Mengurangkan risiko dan premium

Rekod pembekal. Simpan butiran pengeluar, invois dan nombor kelompok supaya anda boleh mengenal pasti sumber produk.
Kontrak dengan pengeluar. Minta indemniti dan bukti insurans liabiliti produk pengeluar luar negara, dan minta anda dinamakan sebagai pihak yang dilindungi jika boleh.
Pensijilan dan label. Patuhi keperluan pensijilan yang berkaitan, contohnya kelulusan Suruhanjaya Tenaga untuk peralatan elektrik tertentu, dan label amaran dalam Bahasa Melayu.
Prosedur aduan. Rekod setiap aduan keselamatan dan tindakan yang diambil.
Pelan tarik balik. Walaupun kosnya dikecualikan, pelan yang jelas mengurangkan bilangan mangsa dan saiz tuntutan.

Senarai semak untuk penjual dalam talian yang mengimport sendiri

Simpan nama dan alamat pengeluar sebenar bagi setiap produk
Simpan invois import dan nombor kelompok, sekurang-kurangnya beberapa tahun
Semak sama ada produk memerlukan kelulusan atau pensijilan di Malaysia sebelum dijual
Sediakan label dan arahan keselamatan yang boleh difahami pembeli tempatan
Rekod setiap aduan keselamatan dan cara ia diselesaikan
Tanya penyedia insurans sama ada jualan melalui platform e-dagang dan jualan ke luar negara dilindungi
Nyatakan dengan tepat kategori produk dalam borang cadangan, contohnya "pengecas dan bank kuasa", bukan "aksesori"

Penjual kecil sering mendapati premium minimum lebih tinggi daripada jangkaan. Bandingkan dengan pakej perniagaan yang menggabungkan liabiliti awam dan produk.

Liabiliti produk atau liabiliti awam?

Liabiliti awam melindungi kejadian semasa operasi dan di premis. Apabila produk telah meninggalkan kawalan anda, kebanyakan polisi liabiliti awam tidak lagi melindungi kecuali lanjutan liabiliti produk ditambah. Kafe yang menjual makanan perlu memastikan keracunan makanan dilindungi, sama ada sebagai lanjutan produk atau dalam liabiliti awam. Penerangan lanjut dalam jenis insurans liabiliti perniagaan dan faktor penentu premium liabiliti.

Soalan lazim

Saya menjual di platform e-dagang. Adakah platform menanggung liabiliti produk?

Jangan anggap begitu. Terma platform biasanya meletakkan tanggungjawab produk pada penjual. Semak terma platform dan pertimbangkan polisi sendiri jika anda mengimport atau menjual di bawah jenama sendiri.

Adakah polisi melindungi produk yang dijual sebelum polisi bermula?

Polisi berasaskan kejadian melindungi kejadian dalam tempoh polisi, walaupun produk dijual lebih awal, tertakluk kepada terma. Sesetengah polisi mengecualikan produk yang dibekalkan sebelum tarikh tertentu. Semak dengan penanggung insurans.

Perlukah saya mendedahkan aduan pelanggan yang tidak menjadi tuntutan?

Jika aduan itu berkaitan keselamatan produk, ia mungkin relevan kepada penilaian risiko dan patut didedahkan. Pendedahan yang tidak lengkap boleh menjejaskan tuntutan.

Adakah pengeluar luar negara boleh dinamakan dalam tuntutan di Malaysia?

Pihak ketiga boleh cuba menuntut pengeluar luar negara, tetapi proses itu sukar dan mahal. Itulah sebabnya undang-undang meletakkan liabiliti pada pengimport dan pembekal dalam keadaan tertentu. Kontrak dengan pengeluar yang memberi indemniti dan bukti insurans membantu anda menuntut balik kos jika anda disaman.

Sumber rasmi

KPDN — Akta Perlindungan Pengguna 1999 dan perlindungan pengguna
Suruhanjaya Tenaga — kelulusan peralatan elektrik
Bank Negara Malaysia — syarikat insurans dan pengendali takaful berlesen
Financial Markets Ombudsman Service (FMOS), dahulu OFS — pertikaian tuntutan